CHANEL 1932: Phục hưng một triều đại huy hoàng
Đó là năm 1932, 3 năm sau cuộc Đại Suy thoái khiến nền kinh tế toàn cầu kiệt quệ, một bộ sưu tập trang sức lộng lẫy đã chính thức ra đời, khai phá nền tảng mới và đặt nền móng cho những hy vọng mới. Đó chính là Bijoux de Diamants, bộ sưu tập Trang sức Cao cấp đầu tiên trên thế giới, và người tạo nên nó chính là nhà thiết kế huyền thoại Gabrielle Chanel.
Người phụ nữ được chọn
Trong ba năm kể từ ngày Thứ Năm Đen tối năm 1929, đời sống cả thế giới rơi vào khủng hoảng trầm trọng. Kinh tế suy thoái và lạm phát, nhu cầu tiêu dùng sụt giảm và tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt, đưa những năm 1920 phồn hoa trở thành những hoài niệm quá vãng. Nhằm khôi phục lại thị trường kim cương đã xuống dốc, vào tháng 11 năm 1932, Tập đoàn Kim cương London nảy ra một ý tưởng táo bạo khi tìm đến một người phụ nữ. Đó là một nhà thiết kế thông minh và có tầm nhìn. Người áp dụng các nguyên tắc hiện đại vào quần áo và phụ kiện, cách mạng hóa cách phụ nữ ăn mặc thời bấy giờ, đồng thời đứng đầu một đế chế đa diện đang phát triển từng ngày. Người phụ nữ được chọn ấy chính là Gabrielle Chanel.
Đi ngược với tinh thần ảm đạm của thời đại đang sống, Gabrielle Chanel, với trái tim của một người nghệ sĩ đích thực, đã hướng tới sức mạnh của những giấc mơ và sức sống của cái đẹp, để tạo nên Bijoux de Diamants, bộ sưu tập Trang sức Cao cấp đầu tiên trong lịch sử. Vài ngày sau khi bộ sưu tập được chính thức ra mắt, cổ phiếu của Diamond Corporation đã tăng vọt, toàn bộ ngành công nghiệp kim cương như hồi sinh. Một kỷ nguyên của Trang sức Cao cấp đã chính thức bắt đầu.
“Chín mươi ba triệu viên đá quý”, “tám tỷ mặt cắt”: những thông tin khuếch đại sự thật cứ liên tục lan truyền. Báo giới mỗi ngày tranh cãi về sự xa hoa của bộ sưu tập trang sức, đồng thời làm tăng thêm bầu không khí bí ẩn bao quanh bộ sưu tập. Và đi cùng với nó là tâm trạng bất mãn của những người thợ kim hoàn, khi việc vực dậy thị trường kim cương lại được giao cho một nhà thiết kế thời trang đơn thuần. Với thông báo của Tập đoàn Kim cương London, một cơn chấn động lan khắp Quảng trường Vendôme, và Bijoux de Diamants bị biến thành “Vụ Chanel”. Cả một ngành nghề đã hợp lực để ngăn chặn Gabrielle Chanel làm đồ trang sức, lên tiếng yêu cầu phá hủy bộ sưu tập để hoàn trả lại những viên đá quý. Nhưng trái với kỳ vọng của họ, Bijoux de Diamants sau nhiều thập kỷ vẫn đứng vững với tư cách là một bộ sưu tập Trang sức Cao cấp, với những mảnh trời đêm đầy sao được tái hiện qua các thiết kế trâm cài, bông tai, dây chuyền, lắc tay; như chiếc trâm hình sao băng bằng bạch kim và kim cương 7.8 carat, hoặc chiếc lông vũ dài và mềm mại đến kỳ lạ được làm bằng thủ thuật tuyệt vời, được thiết kế để có thể sử dụng như một chiếc cài áo hay kẹp tóc.
Cả một ngành nghề đã hợp lực để ngăn chặn Gabrielle Chanel làm đồ trang sức, lên tiếng yêu cầu phá hủy bộ sưu tập để hoàn trả lại những viên đá quý.
Bản thân việc vượt qua ranh giới của đồ trang sức đã là một thành tựu. Theo đuổi sự đổi mới trong thể loại này lại là một thành tựu lớn khác. Với Bijoux de Diamants, Gabrielle Chanel một lần nữa chứng thực bản thân là một nhà thiết kế tiên phong có khả năng chấn hưng lịch sử thời trang. Cách phụ nữ trên thế giới ăn diện và phục sức cho mình đã hoàn toàn thay đổi kể từ khi CHANEL ra đời.
Trang sức như một phần trang phục
Lấy cảm hứng từ những thiên thể lấp lánh trên bầu trời, Bijoux de Diamants được tạo ra tựa hồ những viên kim cương không trọng lượng, rắc lên làn da và mái tóc phụ nữ những cơn mưa sao băng, mặt trăng lưỡi liềm tỏa sáng và mặt trời rực lửa. Tất cả bắt nguồn từ những ngày thơ ấu của Mademoiselle ở Aubazine, khi cô luôn được tiếp thêm nguồn cảm hứng từ ánh sáng của bầu trời Corrèze thấm đẫm tu viện Xitô, nơi bản đồ thiên đường, với đầy đủ các hình ảnh sao băng, mặt trời và mặt trăng, được khắc trên vỉa hè bằng đá trường tồn trong suốt nhiều thế kỷ.
Được hình thành dựa trên sự thống nhất về chủ đề, thời gian và địa điểm, Bijoux de Diamants không giống bất cứ món trang sức nào được tạo ra bởi các thợ kim hoàn vào thời đó. Việc tạo ra bộ sưu tập này là sự thể hiện phong cách cá nhân sâu sắc, một cơ hội để khám phá những ý tưởng đổi mới và áp dụng các nguyên tắc của Haute Couture vào Trang sức Cao cấp. Như mọi khi, Gabrielle Chanel ưu tiên đường nét để tập trung tạo nên vẻ ngoài hoàn mỹ. Sự hoàn hảo của những viên kim cương được củng cố nhờ sự đơn giản nguyên sơ nhất. Không trang trí, không có sắp xếp rõ ràng và được chế tác theo kỹ thuật cổ điển, những đường cắt cân bằng hoàn hảo để tạo ra một tầm nhìn về sự thuần khiết tột độ, về những giá trị vĩnh cửu, bất chấp những thăng trầm của thời gian, hoặc – quan trọng hơn – trước những thay đổi thất thường của thời trang.
"Nếu tôi chọn kim cương, đó là vì chúng đại diện cho giá trị lớn nhất trong khối lượng nhỏ nhất" - Gabrielle Chanel
Vượt xa ý nghĩa tên gọi, Bijoux de Diamants toát lên vẻ đẹp mê hồn bởi sự sang trọng xa hoa. Bộ sưu tập khoảng 50 món trang sức được làm từ bạch kim và vàng vàng đính kim cương trắng và vàng, được thiết kế để đeo như những viên kim cương ban ngày, là những chùm ánh sáng rực rỡ. Trong số đó, 22 thiết kế vẽ nên bản đồ bầu trời được điểm xuyết hình ảnh sao băng, mặt trăng và mặt trời. Ngoài ra, Mademoiselle còn tạo ra 17 thiết kế với hiệu ứng thị giác ấn tượng ghi lại sự uyển chuyển và thanh tao của nơ ruy băng, tua rua và lông vũ, trong khi 8 tác phẩm khác khám phá tính gợi hình thuần khiết của hình xoắn ốc, hình tròn, hình vuông và hình chữ thập. Nhắc tới các thiết kế tiêu biểu trong bộ sưu tập này, còn phải kể tới những chiếc trâm cài nổi bật có hình số 3, 5 và 7, hiện vẫn chưa tìm thấy dấu vết nào về những chiếc trâm cài này. Tuy nhiên, vào năm 2012, bộ phim tài liệu ngắn của Pathé Gaumont được quay tại ngôi nhà riêng của Gabrielle Chanel tại 29 rue du Faubourg Saint-Honoré đã ghi lại được hình ảnh 2 món trang sức bằng vàng và kim cương màu vàng: chiếc nhẫn xoắn ốc bằng vàng mảnh quấn quanh ngón tay và trên cùng là một viên kim cương màu vàng, cùng một chiếc trâm cài hình mặt trời có đính những viên kim cương màu vàng vô cùng quý giá.
Bijoux de Diamants và tuyên ngôn nữ quyền
Khi áp dụng các nguyên tắc thẩm mỹ theo chủ nghĩa hiện đại cho đồ trang sức cũng như cho các thiết kế thời trang cao cấp của mình, Mademoiselle đã đưa ra một khái niệm mới về trang sức và cùng với đó là mối quan hệ mới chưa từng có với cơ thể người phụ nữ. Nếu Bijoux de Diamants là bộ sưu tập Trang sức Cao cấp đầu tiên trong lịch sử, thì trên hết, nó là bộ sưu tập được thiết kế dành cho phụ nữ. Những người phụ nữ tự tin về địa vị của mình trong cuộc sống và xã hội, những người sở hữu nét nữ tính luôn chuyển động, những người mà Gabrielle Chanel sẽ thiết kế những món đồ không có móc cài để không bao giờ cản trở bất kỳ cử chỉ nào của họ.
Khi tạo ra Bijoux de Diamants, Mademoiselle đã lựa chọn theo đuổi sự tự do: quyền tự do của phụ nữ được sống theo cách họ muốn, làm điều họ muốn làm, và đeo những món trang sức làm tôn lên cá tính, thay vì trở thành những ma-nơ-canh vô hồn cho những viên kim cương rực rỡ nhưng thiếu sức sống. Ở đó, phụ nữ có quyền lựa chọn đeo chiếc lông vũ có hình trăng lưỡi liềm trên trang phục hay trên tóc, hay những chi tiết tua rua có nơ. Họ có quyền kết hợp hình ảnh mặt trời với sao băng và mặt trăng, hay biến một chiếc vòng cổ thành bộ ba vòng tay, hoặc tách các họa tiết ra và đeo chúng như những chiếc trâm cài. Khả năng vô tận này - chưa từng thấy ở bất kỳ bộ sưu tập trang sức nào vào thời đó - thể hiện khả năng sáng tạo được báo chí ca ngợi hết lời. Chúng có thể được biến đổi và biến hóa, theo nhiều cách và vị trí khác nhau. Bijoux de Diamants không chỉ đơn thuần là một bộ sưu tập trang sức, mà còn có khả năng lấn át bất cứ đồ trang sức nào khác được đặt cạnh.
Thiết kế trang sức của tôi không bao giờ tách biệt khỏi ý tưởng về phụ nữ và trang phục của họ. Chính vì trang phục thay đổi nên trang sức của tôi có thể biến đổi được." - Gabrielle Chanel
Trong quá trình sáng tạo ra những thiết kế trang sức vượt thời gian, Gabrielle Chanel đã diễn giải lại các thiết kế của Paul Iribe, ngẫm nghĩ về chúng, loại bỏ những chiếc móc cài và trao cho các thiết kế ấy khả năng dễ điều chỉnh. Là một nghệ sĩ, họa sĩ minh họa đa tài và là bậc tiền bối của Art Deco, Iribe đã gắn liền với cuộc sống của cô từ đầu những năm 1930 và đại diện cho cô trong hội đồng quản trị mảng nước hoa của CHANEL. Cho đến khi qua đời ở La Pausa vào năm 1935, ông vẫn là một người đấu tranh nhiệt thành cho nghề thủ công tinh xảo ở Pháp cũng như vai trò của những người thợ tài hoa trước tác động lạnh lùng của cơ giới hóa.
1932 - Hướng đến những vì sao
Chín mươi năm sau khi tạo ra bộ sưu tập Trang sức Cao cấp đầu tiên, Xưởng Sáng tạo Trang sức Cao cấp CHANEL đã lấy cảm hứng từ tinh thần hiện đại của Bijoux de Diamants để tạo nên một câu chuyện mới.
"Tôi muốn quay trở lại cốt lõi của cột mốc năm 1932 và hòa phối một thông điệp xung quanh ba biểu tượng: sao băng, mặt trăng và mặt trời. Mỗi thiên thể đều tỏa sáng với ánh sáng của riêng mình."
Giám đốc Xưởng Sáng tạo Trang sức Cao cấp CHANEL Patrice Leguereau
Từ bộ sưu tập nguyên bản huyền thoại, Patrice Leguéreau, Giám đốc Xưởng Sáng tạo Trang sức Cao cấp CHANEL, đã giữ lại chủ đề về các thiên thể, sự thuần khiết của đường nét và sự tự do của cơ thể, để từ đó, bộ sưu tập Trang sức Cao cấp 1932 ra đời như một chuyến du hành vượt thời gian và không gian để ngắm nhìn quỹ đạo của các hành tinh và tinh tú. Độ tròn hoàn hảo của những viên kim cương mang lại cho các biểu tượng một hình dạng vĩnh cửu, với độ lấp lánh thêm phần rạng rỡ nhờ những đường cắt tinh xảo. 1932 vẽ nên một bản đồ sao với ngôi sao băng, một biểu tượng của trang sức CHANEL bằng chiếc vòng cổ dạng mở ngự trị trên cổ và tỏa ra trên ngực. Mặt trăng – chỉ xuất hiện trên một tác phẩm duy nhất trong bộ sưu tập Bijoux de Diamants – nổi bật trong bộ sưu tập 1932 như một biểu tượng theo đúng sứ mệnh của mình. Trăng lưỡi liềm ban đầu bây giờ đã mọc thành trăng tròn, tỏa ra vầng hào quang lung linh. Và không thể không nhắc đến vầng mặt trời quyền năng, với ánh sáng rực rỡ được thể hiện qua các đường nét gợi hình trên các thiết kế.
Bằng cách nhìn lại quá khứ để hướng tới tương lai, Xưởng Sáng tạo Trang sức Cao cấp CHANEL đã chế tác nên những tuyệt tác trang sức sống động, có sự đồng điệu uyển chuyển với từng chuyển động, cử chỉ của cơ thể. Trong số 77 sáng tạo ngoạn mục, 13 tác phẩm có thể biến tấu theo nhiều cách khác nhau. Bằng cách đeo chúng theo cách riêng của mình, mỗi phụ nữ sẽ chỉ ra một hướng đi riêng của ngôi sao băng trên cơ thể của mình. Những viên sapphire xanh như bầu trời đêm, những viên kim cương màu xanh đậm hoặc màu vàng như mặt trời rực rỡ, những viên opal sâu thẳm và có phần hỗn độn như thiên hà, những viên hồng ngọc màu đỏ rực rỡ, những viên đá Spinel tỏa ra ánh sáng như ánh bình minh ló rạng, những viên tanzanite có màu sắc của bầu trời đêm. Nếu như bộ sưu tập nguyên bản gồm các thiết kế nguyên sơ, chắt lọc sự thuần khiết của ánh sáng, thì bộ sưu tập 1932 tôn vinh vẻ đẹp của những viên đá quý nhiều màu sắc và trao tặng cho chúng niềm kiêu hãnh trường tồn theo thời gian.